over pseudo-wetenschap en gerechtelijk onderzoek

Hieronder een e-mail die ik naar Humo-journalisten Hilde Geens & Raf Sauviller stuurde, n.a.v. hun interview met commissaris Eddy Vos, verantwoordelijk voor het onderzoek naar de bende van Nijvel. Voor wie in de jaren tachtig van de vorige eeuw jong of ongeboren was: de zogenaamde bende van Nijvel pleegde in de eerste helft van de jaren tachtig verschillende overvallen, diefstallen en inbraken, waarbij 28 doden vielen en meer dan twintig gewonden. Tot op heden is niemand ondubbelzinnig als dader of opdrachtgever geïdentificeerd. De enorme brutaliteit waarmee de bende te werk ging enerzijds en het falen van het onderzoek anderzijds gaf en geeft aanleiding tot wilde speculaties, de een al minder waarschijnlijk dan de ander (vgl. met de Dutroux-affaire).

beste H.G. & R.S.,

"Graag maak ik enkele opmerkingen bij het interview met commissaris Eddy Vos. (Humo, 3487, 3 juli 2007) Op pagina 152 zegt meneer Vos: "...grafologisch onderzoek heeft aangetoond...". Ik veronderstel dat hij met "grafologisch" in feite een analyse van het handschrift bedoelt. De grafologie is een pseudo-wetenschap, die meent dat men karaktertrekken en de persoonlijkheidskenmerken van mensen uit hun handschrift kan afleiden. Onderzoek toonde ondertussen ruim afdoende aan dat dit niet klopt. Een analyse van het handschrift daarentegen kan betrouwbare kennis opleveren over de authenticiteit van een document. Er wordt vaak beroep gedaan op handschriftdeskundigen door, bijvoorbeeld, veilingen, wanneer historische brieven e.d. te koop worden aangeboden. Grafologie daarentegen is niet alleen iets helemaal anders, het is ook een volstrekt waardeloze 'techniek'.
Nu hoop ik in elk geval dat de heer Vos het in feite over een wetenschappelijke analyse van het handschrift heeft, en niet over 'echte' grafologie. Het zou interessant zijn om dat na te gaan, in acht genomen dat er in het onderzoek naar de bende van Nijvel toch meer pseudowetenschappelijke technieken zijn toegepast. Ik denk onder meer aan de verhoring van de getuigen onder hypnose, waar de heer Vos ook naar verwijst. Hypnose is op zich al wetenschappelijk omstreden; de techniek gebruiken om robotfoto's te maken gebaseerd op waarnemingen van twintig jaar geleden slaat werkelijk nergens op. Een beetje kennis van waarnemingspsychologie en van de werking van het geheugen, nog los van het dubieuze karakter van hypnose, maakt dat overduidelijk. De heer Vos zegt in dat verband: "Men moet openstaan voor nieuwe methodes: dan zie je wel of het iets oplevert". Die houding kan er uiteraard toe leiden dat men ingaat op iedere vorm van onzin, denk bijvoorbeeld aan de zogenaamde 'psychics' of 'helderzienden' die bij iedere verdwijning aan de politie hun 'diensten' aanbieden. Het gevolg is steevast verspilling van tijd en middelen, terwijl ondertussen betere sporen niet gevolgd worden. Dit nog: ook de zogenaamde 'profiling' techniek waarover sprake is (pag. 150 en 151), is momenteel wetenschappelijk nog niet bepaald geaccepteerd."